Rekompensata 40 euro, gdy faktura jest już zapłacona: czy nadal się należy

Kontrahent zapłacił fakturę dziesięć dni po terminie. Odsetki wyszły 15,82 zł, więc większość firm machnie ręką. Tymczasem w tej samej sprawie należy się jeszcze rekompensata 40 euro, czyli 173,06 zł, ponad dziesięć razy więcej niż odsetki. I to mimo że faktura jest już zapłacona.

Poniżej wyjaśniam, skąd bierze się to prawo, kiedy powstaje i jak je wyegzekwować.

Skąd to prawo

Z art. 10 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych. Wierzycielowi, od dnia nabycia uprawnienia do odsetek, przysługuje od dłużnika, bez wezwania, rekompensata za koszty odzyskiwania należności.

Z tego zdania wynikają trzy rzeczy, które przesądzają sprawę:

Prawo powstaje razem z prawem do odsetek, czyli w pierwszym dniu opóźnienia.
Nie trzeba wzywać do zapłaty, żeby je nabyć.
Nic w przepisie nie uzależnia go od tego, czy dług jest nadal niezapłacony. Późniejsza zapłata faktury nie odbiera prawa, które już powstało.

Wysokość rekompensaty przepis wiąże wyłącznie z wartością świadczenia, a nie z kosztami, które wykażesz. To kwota stała.

Ile wynosi rekompensata

Zależy od wartości świadczenia pieniężnego (art. 10 ust. 1 ustawy):

40 euro, gdy nie przekracza 5 000 zł,
70 euro, gdy jest wyższa niż 5 000 zł, ale niższa niż 50 000 zł,
100 euro, gdy jest równa lub wyższa od 50 000 zł.

Kwotę przeliczasz na złote po średnim kursie euro NBP z ostatniego dnia roboczego miesiąca poprzedzającego miesiąc, w którym płatność stała się wymagalna (art. 10 ust. 1a ustawy). Nie po kursie z dnia zapłaty ani z dnia wystawienia noty.

Przykład

Faktura na 4 200 zł między dwiema firmami. Termin płatności: piątek 11 września 2026 r. Przelew wpłynął w poniedziałek 21 września.

Odsetki handlowe za 10 dni opóźnienia (12 do 21 września, 13,75%): 15,82 zł
Rekompensata 40 euro po kursie z 31 sierpnia 2026 r. (4,3264 zł): 173,06 zł
Razem do zapłaty: 188,88 zł

Przy fakturze na 18 450 zł zapłaconej 73 dni po terminie odsetki wyniosą 509,65 zł, a rekompensata 70 euro kolejne 296,25 zł. Cały rachunek pokazuje tekst o odsetkach od faktury zapłaconej po terminie.

Kiedy rekompensata się nie należy

Gdy zapłata była w terminie. Prawo do odsetek nie powstało, więc nie powstało też prawo do rekompensaty. Pamiętaj o terminie w sobotę lub w dzień ustawowo wolny od pracy: upływa on następnego dnia roboczego (art. 115 KC), więc zapłata w poniedziałek po sobotnim terminie jest jeszcze terminowa.
Gdy druga strona nie jest przedsiębiorcą. Ustawa obejmuje transakcje, których „wyłącznymi stronami” są przedsiębiorcy i podmioty wymienione w art. 2. Przy sprzedaży konsumentowi rekompensaty nie ma.
Gdy umowa nie jest transakcją handlową, czyli nie dotyczy odpłatnej dostawy towaru ani usługi w związku z działalnością stron (art. 4 pkt 1 ustawy).

Jak się o nią upomnieć

Najprościej notą odsetkową. Wpisujesz w niej odsetki za okres opóźnienia i rekompensatę z podstawą prawną i kursem NBP. Nota nie jest fakturą i nie wykazuje się jej w JPK_V7. Zasady opisuje tekst o księgowaniu noty odsetkowej.

Notę z rekompensatą policzoną po właściwym kursie przygotujesz w generatorze noty odsetkowej. Samą kwotę sprawdzisz za darmo w kalkulatorze rekompensaty.

Jeżeli rzeczywiste koszty odzyskania należności były wyższe, na przykład koszty firmy windykacyjnej, możesz żądać także zwrotu nadwyżki „w uzasadnionej wysokości” (art. 10 ust. 2 ustawy). Tę część trzeba już udokumentować.

Ile masz czasu

Ustawa o transakcjach handlowych nie wskazuje osobnego terminu przedawnienia rekompensaty. Bezpieczniej przyjąć najkrótszy termin, który może wchodzić w grę, czyli termin dla samej faktury. Przy sprzedaży towarów to dwa lata (art. 554 KC), przy innych roszczeniach związanych z działalnością gospodarczą trzy lata (art. 118 KC). Koniec terminu przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego. Rekompensatę za fakturę za towar zapłaconą z opóźnieniem we wrześniu 2026 r. dochodź więc najpóźniej do końca 2028 r. Więcej w tekście o przedawnieniu długu.

Roszczenia o rekompensatę nie możesz natomiast sprzedać ani przelać na inną firmę (art. 10 ust. 4 ustawy).

Podsumowanie

Rekompensata powstaje w pierwszym dniu opóźnienia, bez wezwania, i nie znika, gdy kontrahent w końcu zapłaci. Przy małych fakturach często jest warta więcej niż same odsetki. Upomnij się o nią notą odsetkową, z kursem NBP z właściwego dnia, zanim minie termin przedawnienia.

Stan prawny na październik 2026 r. Ten artykuł opisuje zasady ogólne i nie zastępuje porady prawnej w konkretnej sprawie.